U bevindt zich hier: home » Algemeen » Nieuwsbrief Stoppen met Roken

Nieuwsbrief Stoppen met Roken

(Stoppen met) roken special april 2014

Er is veel nieuws op het gebied van roken. In deze special krijgen de e-sigaret, de shisha- pen en de waterpijp extra aandacht. Daarnaast is binnen de Zorggroep registratie in Protopics mogelijk gemaakt voor begeleiding bij stoppen met roken.
Het beleid van Menzis ten aanzien van stoppen met roken wordt in het kort beschreven.
STIVORO heeft per 31 december 2013 al haar activiteiten moeten beëindigen. Waar kun je als zorgverlener nu ondersteunend materiaal halen? Deze highlights worden op een rij gezet in deze special.

Klik op het desbetreffende onderwerp voor meer informatie:

Elektronische sigaret
Gevaren van de e- sigaret
Rookstatus en de e-sigaret
Wil je meer weten over de e-sigaret
SHISHA-pen
Waterpijp roken
Registratie van Stoppen met roken begeleiding in Protopics
Beleid van Menzis over begeleiding bij stoppen met roken
Informatievoorziening over (Stoppen met) roken


Elektronische sigaret *

E-sigaretten met nicotine vallen voortaan of onder de geneesmiddelenwet (als hulp bij stoppen met roken) of onder een aangepast tabaksproductenbeleid. Dit is op 26 februari dit jaar vastgesteld door het Europese parlement.
Fabrikanten of importeurs moeten meer  melden over bijvoorbeeld schadelijke stoffen. Verder wordt paal en perk gesteld aan het gehalte nicotine. En er komen gezondheidswaarschuwingen, een bijsluiter, een verbod op bepaalde toevoegingen en ligt reclame aan banden.
Zodra de Europese ministers van Volksgezondheid de richtlijn bekrachtigen, hebben lidstaten twee jaar de tijd om nationale wetgeving aan te passen.

Gevaren van de e- sigaret 
Het RIVM heeft eind 2013  in een factsheet E-sigaretten alle feiten – en onduidelijkheden – rondom de populaire e-sigaret op een rijtje gezet. De e- sigaret komt er niet zo best af en dus helemaal niet zo’n vanzelfsprekend alternatief voor de ‘echte’ sigaret. Of een e-sigaret een effectieve methode is voor stoppen met roken, daarover is recent (maart 2014) een conclusie getrokken uit een wetenschappelijk onderzoek. Dat en meer kunt u lezen in deze rubriek.

Zijn e-sigaretten veilig?
Op de vraag of de e-sigaret veilig is, geeft het RIVM een vrij eenduidig antwoord.
De e-sigaret kan op meerdere manieren een gevaar voor de volksgezondheid vormen. E-sigaretten bevatten verslavende en soms giftige stoffen. En ook indirect – door passief roken – kan de e-sigaret gevaarlijk zijn. Maar ook een ongelukje zit in een klein hoekje. Zo kan een lekkende sigaret ervoor zorgen dat volwassenen, kinderen en huisdieren in aanraking komen met gevaarlijke hoeveelheden nicotine. Ook is niet ondenkbaar dat de e-sigaret – die wellicht kan helpen om te stoppen met roken – mensen juist aanzet om te gaan roken. “Door een simulatie van de sigaretbeleving te bieden, kunnen e-sigaretten voor ex-rokers de aanzet vormen om weer in hun oude gewoonte te vervallen. Ze kunnen ook voor nog niet verslaafde jongeren de aanzet vormen om met roken te beginnen.” Dat laatste kan een serieus probleem gaan vormen, aangezien er op dit moment geen wetten zijn om te voorkomen dat de e-sigaretten – die bedoeld zijn voor mensen ouder dan achttien jaar – aan mensen jonger dan achttien jaar worden aangeboden.

Hulpmiddel bij stoppen met roken? Onvoldoende bewijs op lange termijn
De belangrijkste conclusie die de onderzoekers van het RIVM eind 2013 trekken, is dat er nog onvoldoende (langdurig) onderzoek naar de e-sigaret is gedaan. Zo toont onderzoek bijvoorbeeld aan dat e-sigaretten het verlangen naar nicotine en ontwenningsverschijnselen kunnen verminderen. Maar: “de werkzaamheid van e-sigaretten als hulpmiddel bij het langdurig stoppen met roken is nog niet bewezen”. Het volgende onderzoek laat zien dat het effect klein is als hulpmiddel:

Recent nieuws over de e-sigaret: E-sigaret helpt niet bij het stoppen volgens een wetenschappelijk onderzoek
In het tijdschrift JAMA (Journal of the American Medical Association, maart 2014) schrijven onderzoekers uit San Francisco: gebruikers van de e-sigaret stoppen niet vaker met roken dan mensen die dikwijls een gewone sigaret opsteken. Lees meer
De elektronische sigaret wordt aangeprijst als stopmiddel, maar bewijs daarvoor ontbrak eigenlijk altijd. Dit nieuwe onderzoek is bewijs dat het tegendeel waar is, stellen de onderzoekers van de University of California in San Francisco. Het is pas de tweede keer dat er naar het langetermijneffect van e-sigaretten gekeken is. Daarvoor moesten de 949 deelnemers, allen rokers, allemaal aangeven hoeveel ze rookten en of er überhaupt een intentie was om te stoppen.

Dezelfde vragen werden een jaar later gesteld. De elektrische rokers waren niet minder gaan roken of gestopt. Van de slechts 88 e-sigarettenrokers waren er uiteindelijk 9 gestopt, evenveel als het aantal stoppers onder de gewone rokers. Een andere opvallende uitkomst uit het onderzoek was dat e-rokers na het wakker worden eerder gaan roken dan normale rokers.

Longarts Wanda de Kanter is niet verbaasd over de resultaten. "Als die e-sigaret al wat doet, is het effect heel klein. Voor stoppen met roken zijn veel effectievere methoden."

Verslavend
Ook benadrukt het RIVM dat e-sigaretten net zo goed als gewone sigaretten verslavend kunnen werken. “Net als nicotine in traditionele sigaretten is nicotine in e-sigaretten verslavend.” En het is belangrijk dat de gebruiker zich dat realiseert. Zeker omdat over het algemeen op de verpakking van e-sigaretten niet voor een dergelijke verslaving gewaarschuwd wordt.

Meeroken
Hoe zit het met e-sigaretten en meeroken (ook wel passief roken genoemd)? Het RIVM: “Ondanks dat er geen sprake is van passief roken, kan uitgeademde lucht nog schadelijke stoffen bevatten. In plaats van ‘tweedehands rook’ treedt er ‘passieve damp’ op.” Metingen van de binnenlucht na het gebruik van een e-sigaret hebben namelijk de aanwezigheid aangetoond van formaldehyde en benzeen (beide stoffen kunnen kankerverwekkend werken bij mensen).

Misleidende informatie
Eén van de interessantere delen van het factsheet rekent af met gezondheidsclaims die met name in advertenties die de e-sigaret promoten, terug te vinden zijn. Het gaat om “misleidende informatie”, aldus het RIVM. Zo beweren fabrikanten vaak dat de gezondheidsvoordelen van de e-sigaret vergelijkbaar zijn met de gezondheidsvoordelen die stoppen met roken heeft. “Dat is niet bekend,” benadrukt het RIVM. “Want ook in e-sigaretten komen meerdere kankerverwekkende stoffen voor.” Ook de claim dat e-sigaretten afrekenen met hoesten en slijmvorming is incorrect. “Mond- en keelirritatie, droge hoest, duizeligheid en misselijkheid zijn de meest voorkomende bijwerkingen van het gebruik van de e-sigaret.” Een andere – in de ogen van het RIVM te snel getrokken – conclusie is dat e-sigaretten geen kanker kunnen veroorzaken. Het RIVM wijst erop dat e-sigaretten onder meer formaldehyde, een bekende kankerverwekkende stof bij mensen, bevat. Ook de bewering dat zwangere vrouwen met een gerust hart een e-sigaret kunnen roken, wordt door het RIVM onderuit geschoffeld. Ook de e-sigaret bevat namelijk nicotine en “nicotine wordt door de placenta doorgelaten en wordt opgenomen door de foetus (…) en kan schadelijk zijn voor longen, hart en centraal zenuwstelsel van de foetus.”

Rookstatus en de e-sigaret
Vooralsnog is kennis over de e-sigaret onvoldoende en kunnen we voorlopig overeenkomen dat de rookstatus ja is, totdat is bewezen dat de e-sigaret geen schade oplevert. Als de e-sigaret als stoppen-met-roken-hulpmiddel wordt gebruikt spreekt men pas van roken ‘voorheen’ als met deze e-sigaret is gestopt. De nicotine komt direct in de luchtwegen met het nemen van een teug.

Wil je meer weten over de e-sigaret:
• Factsheet van het RIVM: http://www.rivm.nl/Onderwerpen/T/Tabak/Nieuwe_producten/E_sigaret=

• Informatie van het longfonds Regel e-sigaret als sigaret:
E-sigaretten met nicotine
• Een artikel uit de Volkskrant:
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/3552906/2013/11/28/E-sigaret-ongezond-of-te-geduchte-concurrent-tabak.dhtml

SHISHA-pen
Een shisha-pen (ook wel elektronische waterpijp, e-waterpijp of waterpijp-pen genoemd) is een elektronische verdamper die vergelijkbaar is met een e-sigaret. Dit product is niet te onderscheiden van e-sigaretten, aangezien ze verkrijgbaar zijn met en zonder nicotine en de gebruikswijze vrijwel hetzelfde is.
Het Trimbos-instituut ziet de intrede van de shisha-pen en de gesignaleerde populariteit ervan onder jongeren als een zorgelijke ontwikkeling. Lees meer
Naast de mogelijke gezondheidsrisico’s bootst het gebruik van de pen ook het roken van een sigaret na: er worden dampen ingeademd en het topje van de pen gloeit op, net als bij een reguliere sigaret. Ook wennen jongeren op speelse wijze aan de handeling van het roken en het inhaleren van stoffen via de mond. Hoewel hier (nog) geen onderzoek naar is gedaan, bestaat het risico dat het product de stap naar het roken van sigaretten verkleint. Daarnaast bagatelliseert de shisha-pen mogelijk de schadelijkheid van roken. Onderzoek wijst uit, dat als jongeren tot hun 18e niet roken, de kans dat ze na hun 18e dat alsnog gaan doen relatief klein is
(u.s. Department of Health and Human services, 2012). Om deze redenen raadt het trimbos-instituut het gebruik van de shisha-pen door jongeren, in ieder geval tot onder de 18 jaar, af. (Bron Trimbos, factsheet Shisha- pen, augustus 2013
http://www.trimbos.nl/nieuws/trimbos-nieuws/factsheet-shisha-pen

Waterpijp roken
Dat de waterpijp ongezond is weten we, maar hoe zat het nu ook al weer precies?
Er heersen veel misvattingen over de (on)schadelijkheid van waterpijp roken. Zowel veel jongeren als
volwassenen denken dat waterpijp roken minder schadelijk is dan het roken van sigaretten. Zo denkt
men dat waterpijp roken veilig zou zijn omdat waterpijptabak geen schadelijk stoffen zou bevatten of
omdat schadelijke stoffen in het water oplossen.  Marketingmiddelen versterken deze misvattingen,
bijvoorbeeld met labels voor waterpijptabak waarop staat: “0.5% nicotine en 0% teer”. Lees meer in de factsheet Gezondheidseffecten van waterpijp roken van Stivoro (december 2012):
http://stivoro.nl/wp-content/uploads/factsheets/20130419%20Factsheet%20Waterpijp%20Roken.pdf

Registratie van Stoppen met roken begeleiding in Protopics
Mogelijk heeft u het al gezien in Protopics: sinds enkele weken is het geprotocolleerde contact ‘stoppen met roken’ toegevoegd aan de DM, COPD en CVRM protocollen in Protopics. Hiermee kunt u een patiënt, die deelneemt aan ketenzorg, in extra consulten gestructureerd begeleiden bij stoppen met roken.
Het protocol is een leidraad voor de (telefonische) gesprekken geënt op de voormalige Minimale Interventie Strategie (MIS).

Het protocol is opgebouwd uit 2 delen: het eerste consult en de vervolgconsulten.
Het eerste consult is een  voorbereiding op stoppen met roken. Hierin wordt nagegaan of de rokende patiënt gemotiveerd is om te stoppen met roken en welke begeleiding het beste past.
Er is aandacht voor het rookprofiel, de motivatie van de stopper, mogelijke barrières en aan welke oplossingen wordt gedacht om de stoppoging te laten slagen.
Het kan zijn  dat er meerdere contacten nodig zijn om te komen tot een stopplan.

Vervolgconsulten
De vervolgconsulten zijn bedoeld voor de  individuele begeleiding als ondersteuning van de motivatie en het stopplan. Aan de orde komen steun, terugval, moeilijke momenten, barrières, eventuele bijwerkingen en follow up. Afwisselend kan een telefonisch consult worden ingezet, bijvoorbeeld op de stopdag, of om een langere periode te overbruggen. Een jaar na stopdatum is de begeleiding afgerond. Wil je de gegevens/afspraken uit het anamnestisch consult terugzien, dan is het mogelijk dit scherm open te klikken.

Werkwijze in het geprotocolleerde contact
Als het gaat om een eerste contact of om een vervolgcontact dan kunt u dit aanvinken in het protocol. Afhankelijk van welk contact het is opent ( of sluit) het scherm zich.

Afsluiten van het consult
Het is belangrijk om consulten van patiënten die deelnemen aan een DBC af te sluiten op basis van een nultarief, als het HIS hierom vraagt.

Beleid van Menzis over begeleiding bij stoppen met roken
Het beleid voor SMR staat op 2 plaatsen op website. Als een klant SMR in de keten ontvangt, dit geldt voor alle ingeschreven patiënten in de keten in het KWG van Menzis, dan declareert de huisarts bij de zorggroep. Er mag daarnaast geen declaratie SMR door de huisarts bij Menzis worden ingediend.
Een verzekerde heeft per kalenderjaar slechts 1 maal recht op het Stoppen met roken programma en eventueel bijbehorende medicatie. In totaal mogen per verzekerde per SMR programma voor maximaal 3 maanden nicotinepleisters worden voorgeschreven, voor maximaal 6 maanden nicotinetabletten en voor maximaal 3 maanden receptgeneesmiddelen.
Als de verzekerde voor SMR kiest voor niet gecontracteerde zorgaanbieder, dan krijgt de verzekerde 60% van het tarief vergoed, dat Menzis voor die behandeling heeft gecontracteerd.
Nicotinevervangers en geneesmiddelen worden alleen vergoed in combinatie met gedragsmatige begeleiding. Aparte vergoeding van deze middelen is niet mogelijk. Dit staat dus los van of de verzekerde gebruikt maakt van een gecontracteerde of niet –gecontracteerde aanbieder.
SMR in de keten:
http://www.menzis.nl/web/Zorgaanbieders/Zorgsoorten/GEZKetenzorg/Contractering1/Inkoopbeleid.htm
SMR buiten de keten bij de HA:
http://www.menzis.nl/web/Zorgaanbieders/Zorgsoorten/Huisartsenzorg/Contractering/Stoppenmetroken.htm

Informatievoorziening over (Stoppen met) roken
STIVORO heeft per 31 december 2013 al haar activiteiten beëindigd als zelfstandige organisatie in beleidsontwikkeling en –advisering over tabaksontmoediging.

Voor actueel nieuws kunt u deze website in uw favorieten zetten
http://www.ikwilstoppenmetroken.nu/category/nieuws-over-roken/

Met vriendelijke groet,

Namens
Martine Groot Zevert, CVRM consulent
Marijke Overkamp, DM consulent
Margit Metselaar, longconsulent 


 

Nieuwsbrief Stoppen met Roken